مناره آجری گسکر

مناره آجری گسکرReviewed by آوند کالا on Aug 18Rating:

گسکر شهر تاریخی و مدفون با یک‌هزار و ۲۰۰ سال قدمت در دل جنگل‌های منطقه هفت‌دغنان ضیابر صومعه‌سرا در استان گیلان است. این شهر بر اساس کاوش‌های انجام شده، بزرگ‌ترین شهر باقیمانده از دوره اسلامی در شمال ایران است.

گسکر در سال‌های اخیر به عنوان یک اثر تاریخی منحصربه‌فرد در شمال ایران معرفی شده‌است که این امر ناشی از فعالیت کارشناسان و کاوشگران باستان‌شناسی در منطقه هفت‌دغنان است. حمام‌ها، بازار، اماکن مسکونی و مذهبی، پل‌های خشتی و آثار منقوش و غیرمنقوش نمایان شده در این شهر تاریخی و مدفون نشانه وجود یک تمدن و حیات تاریخی در دوره اسلامی است. شهر تاریخی گسکر نشان دهنده یک منطقه امیرنشین در دوره باستان است. ایجاد سایت موزه در جوار شهر تاریخی گسکر از بزرگ‌ترین اهداف در حال اجرای این شهر تاریخی بوده که به همت مسئولان استانی و شهرستانی در حال پیگیری است تا نمایش و معرفی آثار یافت شده از این منطقه تاریخی و با قدمت را برای همگان به مرحله ظهور برساند.gaskar

منطقه گسکرات و به‌ویژه شهر تاریخی گسکر و وجود مناره آجری متعلق به دوران باستان در روستای «مناره بازار» صومعه‌سرا دارای جاذبه‌های گردشگری بکر و طبیعی و قادر به جذب مهمانان و گردشگران داخلی و خارجی است.

مناره آجری گسکر (مناره بازار)، یکی از زییاترین و  با شکوه ترین بناهای برجای مانده از دوره سلجوقی است که در 9 کیلومتری غرب شهرستان صومعه سرا و بر سر راه دهکده جاده کنار به مناره بازار بنا شده است.

 مناره گسکر که در مسیر راه جاده شاه عباسی قرار گرفته است، یکی از مهم ترین آثار تاریخی استان گیلان زمین به شمار می رود  و   شکلی شبیه مخروط داشته و مقطع این مناره دایره ای شکل بوده که با حرکت به سمت بالا از قطر آن کاسته می شود.  محیط این مناره در سطح زمین 19 متر و قطر آن در قسمت پائین مناره هفت متر و در فوقانی مناره به 2.35 سانتیمتر می رسد که با احتساب ضخامت 1.30 سانتی متری دیوار قطر داخلی مناره در ارتفاع 10 متری از سطح زمین به 2.5 متر می رسد.
ارتفاع اولیه مناره 30 متر بود، پنج متر آن بر اثر شرایط جوی و آب و هوایی منطقه و 13 متر آن به دلیل زلزله سال 1369 فرو ریخت و تنها 12 متر از مناره بر جا مانده است.

 مناره آجری گسکر ( مناره بازار ) از آجر و ملات ساروج ساخته شده است. از مصالح به کار رفته در این مناره می توان به آجرهای مربع شکل به ابعاد 20 در 20 در پنج سانتیمتر و ملات ساروج اشاره کرد.
تنها تزیین این مناره دو ردیف آجر کاری تزئینی با نقوش هندسی بوده که به دلیل فرو ریختن قسمت فوقانی مناره قابل مشاهده نیست و در بقیه قسمت ها کاملا ساده و بدون آرایش است. تنها راه ورود به مناره از طریق یک در ورودی است که در قسمت جنوب غربی مناره واقع شده و با قوسی زینت گرفته است و تنها راه رفتن به بالای مناره پله های مارپیچی است که توسط یک ستون نگه دارنده در وسط به ابعاد 10 در 90 سانتیمتر ایستایی یافته است.
ارتفاع پله های مارپیچ مناره 25 سانتی متر است و عرض پله ها در قسمت دیواره مناره به 40 سانتیمتر و در قسمت ستون نگه دارنده پله ها به 15 سانتی متر می رسد. دو نورگیر به ابعاد ارتفاعی یک متر، عمق 1.30 سانتیمتر و پهنای 10 سانتی متر در مناره مشهود است. نور گیر اول در ارتفاع شش متری از سطح زمین قرار گرفته و در اثر زلزله سال 1369 تخریب نشد ولی نورگیر دوم همراه با فرو ریختن دیواره از بین رفت که پس از عملیات مرمت این نورگیر را به همان شکل و اندازه نورگیر اول در آوردند.
هشت متر از این مناره به همان فرم و شکل اولیه مرمت شده است و هم اکنون ارتفاع مناره به 20 متر می رسد. ساختمان این مناره طبق نوشته رابینو در کتاب دارالمرز به نقل از خوچکو به چهل گوش چمنی نسبت می دادند، ولی از نظر تاریخی صحت این موضوع اثبات نشده است و از سویی به روایات محلی سازنده این مناره ( چهل گوشی چمنی ) شخصی بوده که زمانی با اقتدار حکومت می کرده و اعلام داشته که قصد دارد با خدا مبارزه کند و برای صعود به آسمان دستور ساخت چنین مناره ای را داده است.
در هر صورت هدف اصلی از ساخت این مناره بر ما پوشیده است چه بسا که این مناره در دل جنگلی انبوه “هفت دغنان” بوده و نه به کار راهنمایی می آمده و نه کسی می توانسته بر بالای آن دیده بانی کند، ولی از نظر بهره برداری احتمالاً به منظور تعیین زمان دقیق طلوع و غروب خورشید استفاده می شده است.
مناره دیگری شبیه این مناره در روستای کلده فومن قرار دارد و در محوطه منزل مسکونی یکی از روستائیان واقع شده است که آجرهای آن به دلیل شرایط آب و هوایی از بالا فرو ریخته و از پائین نیز به دل خاک فرو رفته است و تنها قسمت باقیمانده و ایستایی این مناره که مشهود است به چهار متر می رسد، همین قسمت باقیمانده نشاندهنده سبک معماری و شباهت فوق العاده زیاد این دو مناره است تا جائیکه اهالی معتقدند این دو مناره توسط یک راهروی زیرزمینی به هم متصل بوده اند.
شهر قدیمی گسکر در جنگل هفت دغنان با گذر از روستای بهمبر، درست غرب جاده آسفالته مینا بوبه پونل در کنار راه جاده شاه عباسی بر روی رودخانه اسکندر رود آثار خرابه ها و ویرانه های به جا مانده از شهری قدیمی در دل جنگل انبوه هفت دغنان به وسعت 40 هکتار به چشم می خورد.

امروزه از بقایای شهر قدیمی هفت دغنان که زمانی شهری آباد و پر رونق بوده، می توان به آثاری همچون حمام، خانه، مغازه، یک پل آجری و گور سیده خروسه ( خوری سو ) اشاره کرد. این شهر زمانی محل حکومت امرای گسکر بوده و قدمت آن به دوره ایلخانی و صفوی بر می گردد.

برنامه‌های کاوشگری و عملیات از خاک بیرون کشیدن شهر گسکر از زمستان سال ۸۸ در منطقه گسکر به عنوان محور و پایلوت گردشگری و تاریخی در صومعه‌سرا آغاز شد که تاکنون بخش زیادی مورد کشف و بازسازی قرار گرفته‌است. بالغ بر ۶۰ هکتار از مجموع ۱۲۰ هکتار اراضی شهر تاریخی گسکر به عنوان یک اثر تاریخی دوره اسلامی به ثبت ملی رسیده که مسئولان میراث فرهنگی گیلان در تدارک ثبت بقیه اراضی این شهر دوره اسلامی هستند. مناره گسکر صومعه‌سرا در بخش مرکزی صومعه‌سرا و در ۳۶ کیلومتری غرب شهرستان رشت واقع شده‌است. مناره گسکر در مسیر یک جاده قدیمی معروف به شاه عباسی واقع شده که یادآور مناره‌های عظیم سلجوقی در دیگر مناطق ایران است. ارتفاع مناره ۲۹ متر و قطر آن در پایه هفت متر و در بخش فوقانی ۲٫۳۵ متر است و این مناره شکل مخروطی دارد و یک ستون نگهدارنده در وسط به عنوان تکیه‌گاه به ابعاد ۵۵ در ۵۵ سانتی‌متر به پلکان مارپیچ داخلی و جداره بیرونی منار ایستادگی داده‌است.

0 پاسخ

ارسال یک پاسخ

در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *