پل های خشتی لاهیجان

پل های خشتی لاهیجانReviewed by آوند کالا on Jul 15Rating:

پل خشتی لاهیجان

پل خشتی لاهیجان در شمال غربی لاهیجان در محله پرده سر قرار دارد و متعلق به دوره کیاییان است. در ساخت مجدد این پل در زمان قاجاریه ، حاجی جعفرخان بنا را تعمیر کلی کرد. طول این پل 50 متر و عرض آن 4/5 متر و ارتفاع آن 11 متر است. پل دارای دو دهانه بزرگ با طاق جناقی است. در قسمت پایه میانی ، پل سیل برگردان وجود دارد. پل دارای یک سطح عابر روی مسطح و دو سطح شیب دار جانبی است که با سنگ قلوه ای سنگ فرش شده است. مصالح بنا آجر قرمز رنگ ، آهک و ساروج است. در سال های اخیر این پل مورد مرمت قرار گرفته است.

این اثر در تاریخ ۲۰ دی ۱۳۵۵ با شمارهٔ ثبت ۱۴۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. پل خشتی لاهیجان در شمال غربی لاهیجان در محله پرده سر قرار دارد و متعلق به دوره کیاییان است. در ساخت مجدد این پل در زمان قاجاریه ، حاجی جعفرخان بنا را تعمیر کلی کرد. طول این پل 50 متر و عرض آن 4/5 متر و ارتفاع آن 11 متر است. پل دارای دو دهانه بزرگ با طاق جناقی است. در قسمت پایه میانی ، پل سیل برگردان وجود دارد. پل دارای یک سطح عابر روی مسطح و دو سطح شیب دار جانبی است که با سنگ قلوه ای سنگ فرش شده است. مصالح بنا آجر قرمز رنگ ، آهک و ساروج است. در سال های اخیر این پل مورد مرمت قرار گرفته است.

 

این پل در 10 کیلومتری شمال غربی شهرستان لاهیجان ، بر روی رودخانه سیم رود ساخته شده و به گواهی منابع تاریخی ، بنای اولیه آن ، از آثار اواخر قرن نهم هجری است. میر ظهیرالدین مرعشی در کتاب « تاریخ گیلان و دیلمستان » در ذکر وقایع سال 892 ه. ق و احداث پل ، مطالبی نوشته که چکیده آن بدین شرح است : « در این سال ، جناب … مولانا نعمت الله طبیب … که در علوم متداول علامه دوران و اعجوبه زمان بود … رغبت نمود … به رودخانه ای که مشهور و ملقب است به سیم رود ، بر گذر شهر لاهیجان مبارک ، احداث پلی از خشت و سنگ و آهک بفرمایند … توقع فرموده که به طلب استاد یعقوب بنای رویانی نزد ملوک کلارستاق خلد ملکهم بفرستند تا حاضر گردد ، در آن مهم مبارک شروع نماید.

 

بنابر توقع فضایل مآبی ، اشارت شد که به طلب حرفت مآبی بفرستند. بنابر امر اعلی ، استاد یعقوب را حاضر ساختند و اسباب آن عمارت را حکمت پناهی ، خرج بسیار کرده ، مهیا ساخته بود. روز شنبه دوازدهم جمادی الاول موافق آبان ماه قدیم را بنیاد آن عمارت عالی کردند و از جانب مشرق و مغرب دو طاق بزرگ و در وسط طاقین ، یک طاق کوچک برآوردند … غره محرم سنه 892 … آن عمارت صورت تتمیم پذیرفت. » پل مزبور در دوره قاجار مرمت و بازسازی شده است. بنای پل کنونی به طول 64 متر شامل دو چشمه اصل و دو چشمه کوچکتر در طرفین این دو چشمه اصلی است. عرض دهانه های اصلی 40/13 متر و ارتفاع آن از سطح آب حدود 9 متر و عرض دهانه های کوچک 5 متر و ارتفاع آنها از سطح زمین نیز تقریباً در همین حد بوده که بعدها با رسوبات انباشته شده است. قوس هر چهار دهنه به صورت جناغی اجرا شده است. بر روی پایه های میانی پل اتاق هایی تعبیه کرده اند که از طریق درگاه های طاقداری به طرفین پل راه پیدا می کنند.

 

این اتاق ها تنها برای کاهش وزن وارده بر پایه ها و نیز صرفه جویی در مصالح ایجاد شده و برای اطراق و استراحت درنظر گرفته نشده است. سطح گذرگاه پل از میانه به طرفین دارای شیب است و جان پناهی در کناره های گذرگاه به ارتفاع 80 سانتیمتر از آجر و گچ ساخته اند. فاصله میان دو جان پناه یعنی عرض پل ، بدون درنظر گرفتن پی جان پناه ها ، 70/4 متر و طول پل 70 متر است. در نمای پل و بین دهانه های اصلی یک ردیف طاق نما به ارتفاع 30 و عرض 20 سانتیمتر کار کرده‌اند که زیبایی خاصی به نمای پل بخشیده است. قسمت پایین پایه با قطعات سنگ به اشکال منظم ساخته شده و مستقیماً بر روی کف رودخانه قرار گرفته است. پایه میانی در این قسمت دارای موج شکن مثلثی است ؛ اما در قسمت بالاتر ، موج شکن مدور آجری دارد. در امتداد لبه شمالی دهانه بزرگ ، دیواری از آجر در کنار رودخانه ساخته اند تا آب را به داخل دهانه هدایت کند. قسمتی از پل که در جنوب قرار می گیرد ، دست خورده و تعمیری است. در ساخت این پل از آجرهایی به ابعاد 5/4×21×21 سانتیمتر استفاده شده است. پل سیم رود که از شکیل ترین پل های گیلان است ، به شماره 1433 به ثبت تاریخی رسیده است.d54f18fa-72b9-41a3-9c32-f541fc78d1c5 (1)

پل خشتی تجن گوکه

این پل در دهکده تجن گوکه از توابع لاهیجان قرار دارد و دارای دو چشمه با طاق جناقی است.

این پل که روی رودخانه شیمرود ساخته شده، دارای دو چشمه با طاق جناقی است و در پایه‌های میانی و جانبی آن اتاقک‌های کوچکی برای بیتوته کاروانیان در نظر گرفته شده است.

طول پل خشتی تجن گوکه 60 متر و عرض آن 4/25 و ارتفاع کلی آن بیش از 7/5 متر است. مصالح به کار رفته در این پل آجر، سنگ و ملات ساروج است.

آستانه اشرفیه 32 کیلومتر از مرکز استان گیلان فاصله دارد و روستای تجن گوکه در 6 کیلومتری غرب این شهرستان قرار دارد.

مسیری که پل تجن گوکه روی آن ساخته شده در طول تاریخ، یکی از مسیرهای مهم ارتباطی به شمار می‌رفت.

پل، روی بستری مقاوم ساخته شده و در حال حاضر با ساخت کانال‌های آبی در اطراف رودخانه، مسیر رودخانه زیر پل تغییر کرده و زیر پل، رودخانه‌ای جریان ندارد اما قسمتی از شمال رودخانه به صورت مرداب درآمده است.

پل خشتی تجن گوکه یک پایه در وسط رودخانه و دو پایه در دو طرف دارد. پایه‌ها از آجر ساخته شده و دو دهانه بزرگ با طاق‌های جناقی دارد.

پل خشتی تجن گوکه در سال 1355 توسط وزارت فرهنگ و هنر با شماره 1432 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

پل خشتی نیاکو

پل خشتی نیاکو نزدیک روستای نیاکو از توابع لاهیجان قرار دارد. طول پل 50 متر و عرض آن 80/5 متر است. ارتفاع پل از سطح آب شش متر و دارای چهار دهانه است که دو تای آن بزرگ و دو تای دیگر کوچک هستند. مصالح به کار رفته در پل ، آجر و ساروج است. بعضی قدمت این پل را به دوره صفویان نسبت داده اند.

این پل که ازجمله آثار به جای مادنده دوره قاجاریه است، 50 متر طول و 80/5 متر عرض دارد. روستای نیاکو دارای پل قدیمی دیگری به نام پل خشتی نیاکو (کوچک پرده) است.

ارتفاع پل از سطح آب در بلندترین قسمت آن 6 متر است و دارای دو دهانه است. مصالح به کار رفته در پل، آجر و ساروج است. بعضی قدمت این پل را به دوره صفویان نسبت داده‌اند.

پل نیاکو بر سر راه لاهیجان به رشت واقع شده است. جاده‌اى که از لاهیجان به حاجى‌آباد و باز کیا گوراب امتداد مى‌یابد و در روستاى باز کیا گوراب به سه شاخه تقیسیم می‌شود اولى به طرف سیاهکل و دومى به تجن گوکه و کیسم و رشت و سومى به نیاکو و آستانه و لولمان و کوچصفهان و رشت مى‌رود.

این پل در مسیر سوم و نزدیک آبادى نیاکو بنا شده است و از دو چشمه کوچک تشکیل شده است.

این بنا به دلیل ارزش‌هاى تاریخى و معمارى یکى از آثار دیدنى و جالب توجه استان گیلان و شهر زیباى لاهیجان به شمار مى‌آید.

پل خشتی نیاکو در سال 1335 توسط وزارت فرهنگ و هنر با شماره 1443 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

 

0 پاسخ

ارسال یک پاسخ

در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *